Дзяржаўны
каталог Музейнага фонду
Рэспублікі Беларусь
Навіны музейнага жыцця  /  Музейныя вандроўкі. Брэсцкі абласны краязнаўчы музей

Музейныя вандроўкі. Брэсцкі абласны краязнаўчы музей


     Рашэнне аб стварэнні ў Брэсце музея ўпершыню было прынята ў 1940 годзе, але адкрыццё не адбылося па прычыне пачатку вайны. 14 верасня 1948 года музею перадалі будынак касцёла Узвіжання Святога Крыжа (пабудаваны ў 1856 г.) па вул. Леніна, 34. Годам нараджэння музея лічыцца 1950-ы. Менавіта ў гэтым годзе быщ зацверджаны штат супрацоўнікаў, былі сабраны і запісаны ў кнізе ўліку першыя 200 экспанатаў. У гэтым жа годзе прайшла першая часовая выстава. Каля сямі гадоў ішла напружаная праца па стварэнні пастаянных экспазіцый. 22 чэрвеня 1957 г. упершыню былі адкрыты экспазіцыйныя залы музея для наведвальникаў. Музей пачаў заваёўваць папулярнацась сярод жыхароў горада і вобласці.
     Першы філіял музея быў адкрыты ў 1960 г. ў Камянецкай вежы - унікальным помніку абарончага дойлідства канца ХІІІ ст. Пабудавана вежа паміж 1276-1288 гг. на беразе ракі Лясной па ўказу Валынскага князя Уладзіміра Васількавіча, які вырашыў умацаваць паўночныя межы княства.
      У 1968 г. пачаліся археалагічныя раскопкі на тэррыторыі Берасцейскага гарадзішча (Шпітальны востраў Брэсцкай крэпасці). Добра захаваныя пабудовы ХІІІ ст. сталі асновай для стварэння новага музейнага аб’екта. 2 сакавіка 1982 г. “Археалагічны музей “Бярэсце” быў адкрыты для наведвальнікаў. Ён з’яўляецца адзіным у Еўропе музеем сярэднявечнага ўсходнеславянскага горада.
      У 1970-1980-я гг. у збор музея пачалі паступаць прадметы музейнага значэння, затрыманыя Брэсцкай мытняй пры спробе іх незаконнага вывазу за мяжу. 4 лютага 1989 года на аснове гэтых паступленняў адкрыты філіял “Выратаваныя мастацкія каштоўнасці”. Ён размясціўся ў будынку, які з’яўляецца памятнікам архітэктуры першай трэці ХХ стагодзя.
     На базе каллекцый выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, якія захоўваюцца ў фондах, створаны яшчэ адзін філіял - мастацкі музей, адкрыццё якога адбылося 17 мая 2002 года ў Паўднёвай казарме Брэсцкай крэпасці.
     У 1990 г. Брэсцкі абласны краязнаўчы музей змяніў сваю прапіску. Яму быў выдзелены будынак па вул. К. Маркса, 60, пабудаваны ў пачатку ХХ стагодзя і ўключаны ў зону гістарычнай планіроўкі і забудовы г. Брэста.
     Агульная экспазіцыйная плошча музея і яго філіялаў складае 3913,8 кв. метраў. У фондах музея захоўваецца 166123 предметы асноўнага фонду і 56907 прадметаў фонду навукова-дапаможных матэрыялаў (па стане на 01.01.2013 г.). Музейны збор налічвае больш за 20 калекцый, некаторыя з іх з’яўляецца ўнікальнымі. Гэта археалагічная, нумізматычная, этнаграфічная калекцыі, а таксама калекцыя прадметаў выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, якія паступілі з Брэсцкай мытні.
     Самай вялікай калекцыяй з’яўляецца археалагічная. Камплектаванне яе пачалося ў 1950 годзе і працягваецца да цяперашняга часу. У калекцыі прадстаўлены матэрыалы розных гістарычных эпох – ад каменнага веку да сярэднявечча. У нумізматычнай калекцыі захоўваецца больш за 14 тыс. прадметаў. У калекцыі прыкладной графікі вылучаюцца аўтэнтычныя паштоўкі з відамі населеных пунктаў Брэсцкай вобласці пачатку ХХ ст., арыгінальныя плакаты, лубкі і хромалітаграфіі. Больш за 25000 музейных прадметаў налічвае калекцыя дакументаў. У яе складзе ёсць унікальныя дакументы ХVІ – ХVІІІ стст.       Рэдкія і ўнікальныя музейныя прадметы захоўваюцца і ў другіх калекцыях. Так у калекцыі баністыкі маюцца банкноты вартасцю 4 і 25 злотых, выпушчаныя ў 1794 г. паўстанцкім урадам Тадэвуша Касцюшкі. Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва прадстаўлена ў асноўным посудам, прадметамі побыту і дэкаратыўным упрыгожваннем інтэр\'еру.
      На працягу 60 гадоў у музеі вядзецца вялікая праца па вывучэнню гісторыі краю. Яго фонды шырока выкарыстоўваюцца навукоўцамі, студэнтамі, журналістамі і краязнаўцамі. Музей з’яўляецца метадычным цэнтрам дзяржаўных і ведамасных музеяў вобласці.
     Больш падрабязную інфармацыю аб музеі і яго калекцыях вы знойдзіце на афіцыйным сайце www.brokm.vbreste.by


     З некаторымі прадметамі музея прапаноўваем вам азнаёміцца на віртуальнай выставе.

гравюра « Аблога Бярэсця шведамі ў 1657 г. »
З\'яўляецца першай па часе (па меншай меры, на сёння вядомай) выявай старога Брэста. Асноўная частка горада размяшчалася ў 1657 г. на сучасным Цэнтральным востраве Брэсцкай крэпасці. Гравюра была апублікавана ў кнізе гісторыка Пуффендорфа, якая выйшла першы раз у 1696 годзе, а яе другое выданне пабачыла свет у першай чвэрці XVIII стагоддзя. У кнігі ўклейвалі арыгінальныя адбіткі, што і надае такім асобнікам аўтэнтычнасць. Здымкі з гравюры ёсць практычна ва ўсіх гістарычных працах, прысвечаных Брэсту. Арыгінала гравюры ў беларускіх музеях доўгі час не было. Пры гэтым трэба ўлічваць, што арыгіналам з\'яўляецца не адзіны адбітак - іх могуць быць дзясяткі, а то і сотні.
знак барадавы "Деньги взяты" (Грошы ўзятыя)
Барадавы знак - металічны жэтон, які служыў квітанцыяй аб аплаце асаблівай пошліны на нашэнне барады (уведзена Пятром I у 1698 годзе). На адным баку надпіс: « ДЕНГИ ВЗѦТЫ», пад ёй выява вусоў і барады. На адваротным баку намаляваны двухгаловы арол і ў кірылічны літарны запіс, год выпуска барадавого знака.
абраз " Пакроў"
Пакроў Прасвятой Багародзіцы - вялікае праваслаўнае свята ў памяць аб цудоўнай з\'яве Маці Божай у Влахернскім храме ў Канстанцінопалі. Багародзіца пакрыла вернікаў белым пакрывалам і малілася за выратаванне свету ад нягод і пакут. Абраз выраблена ў тэхніцы ліццё, якая складаецца ў запаўненні папярэдне вырабленай ліцейнай формы вадкім матэрыялам (у дадзеным выпадку медным сплавам) з наступным яго зацвярдзеннем. Дата стварэння : XIX ст.
дыван персідскі
Персідскі дыван - адна з найбольш вядомых у свеце разнавіднасцяў дываноў ручной працы, які з\'яўляецца адным з сімвалаў персідскай культуры.
келіх
Келіх - гэта пітная пасудзіна для віна, вядомая са старажытнасці ў Еўропе і Азіі. Кедіх рабілі галоўным чынам з металу, шкла, косці і часта ўпрыгожвалі арнаментам, разьбой, гравіроўкай, роспісам. У цяперашні час келіх выкарыстоўваецца галоўным чынам у якасці спартыўных прызоў.
курыльніца
Курыльніца - пасудзіна або прыбор для спальвання благавонняў у пакоі. Унутр курыльніцы змяшчалі араматычныя рэчывы і благавонні, якія, згараючы, праходзяць праз прарэзы ў накрыўке курыльніцы, насычаючы памяшканне дабратворнай энергетыкай. Курыльніцы бываюць самых разнастайных формаў і памераў і вырабляюцца з разнастайных матэрыялаў.
пярсцёнак -пячатка
Пярсцёнак-пячатка – кальцо з выявай, як правіла, дваранскага герба або ініцыялаў, якое прынята насіць на мізінцы левай рукі. Першапачаткова, быў прызначаны для прастаўлення адбітка на гарачым сургучы або воску пры запячатванні ліста.


12.09.2014




© "Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь", 2009-2013
© Распрацоўшчык ТAA "НВФ "IНЕАК", 2009